Welkom op de site van NV Erca en Partners

RECHTSVORMEN VAN HANDELSVENNOOTSCHAPPEN DOOR DE WET ERKEND

Vanaf 2 september 2002 is de elektronische publicatie van de bijlagen "Handelsvennootschappen".

Het vennootschapsrecht is vastgelegd in de wet van 7 mei 1999 en is in werking getreden op 6 februari 2001. De vennootschappenwet krijgt voortaan de naam Wetboek van vennootschappen en bundelt bestaande wetteksten. Het Wetboek van vennootschappen bestaat uit de volgende vijftien boeken:

• Boek I: inleidende bepalingen (begrip vennootschap en opsomming van de soorten vennootschappen);
• Boek II: bepalingen gemeenschappelijk aan alle vennootschappen;
• Boek III: de vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid (de maatschap, de tijdelijke handelsvennootschap en de stille handelsvennootschap);
• Boek IV: bepalingen gemeenschappelijk aan de rechtspersonen geregeld in dit wetboek;
• Boek V: de vennootschap onder firma en de gewone commanditaire vennootschap;
• Boek VI: de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid;
• Boek VII: de coöperatieve vennootschap;
• Boek VIII: de naamloze vennootschap;
• Boek IX: de commanditaire vennootschap op aandelen;
• Boek X: vennootschappen met een sociaal oogmerk;
• Boek XI: herstructurering van vennootschappen;
• Boek XII: omzetting van vennootschappen;
• Boek XIII: de landbouwvennootschap;
• Boek XIV: het economisch samenwerkingsverband;
• Boek XV: diverse bepalingen en overgangsbepalingen.

Het betreft hoofdzakelijk enkele aanpassingen en geen ingrijpende wijzigingen alhoewel een aantal nieuwe begrippen ingevoerd worden, waarvan we hier enkele voorbeelden geven:

• het begrip "kleine vennootschap" wordt gedefinieerd als zijnde een vennootschap met rechtspersoonlijkheid die voor het afgesloten boekjaar, niet meer dan één van de volgende criteria overschrijdt: jaargemiddelde van het personeelsbestand: 50;
  • jaaromzet, exclusief de belasting over de toegevoegde waarde: 6.250.000 euro;
  • balanstotaal: 3.125.000 euro tenzij het jaargemiddelde van het personeelsbestand meer dan 100 bedraagt.
    Dit begrip is belangrijk wegens de verplichting een commissaris te benoemen en de mogelijkheid de jaarrekening volgens een verkort schema in te dienen.
• het begrip "consortium" dat bestaat wanneer een vennootschap enerzijds, en één of meer andere vennootschappen naar Belgisch of naar buitenlands recht anderzijds, die geen dochtervennootschappen zijn van elkaar, noch dochtervennootschappen zijn van één en dezelfde vennootschap, onder centrale leiding staan. Er is een onweerlegbaar vermoeden van centrale leiding:
  • wanneer de centrale leiding voortvloeit uit overeenkomsten die tussen deze vennootschappen zijn gesloten of uit statutaire bepalingen;
  • wanneer de betrokken bestuursorganen voor het merendeel bestaan uit dezelfde personen.
  • er is een weerlegbaar vermoeden van centrale leiding wanneer de meerderheid van de aandelen in het bezit zijn van dezelfde personen.
  • het belang is dat een consortium verplicht is een geconsolideerde jaarrekening op te stellen.
• tenslotte wordt de tijdelijke vereniging voortaan "tijdelijke handelsvennootschap" en het deelgenootschap nu "stille handelsvennootschap" genoemd. Deze hebben evenals de maatschap geen rechtspersoonlijkheid. De "maatschap" is een vennootschap met een burgerlijk of handelsdoel die geen rechtspersoonlijkheid bezit terwijl de tijdelijke handelsvennootschap in het wetboek van vennootschappen omschreven wordt als een vennootschap die zonder een gemeenschappelijke naam te voeren, één of meer bepaalde handelsverrichtingen tot doel heeft.

Het wetboek bepaalt dat de leden van de vennootschapsorganen niet persoonlijk verbonden zijn voor de verbintenissen van de vennootschappen. Dit is nu een algemeen beginsel dat niet meer alleen geldt voor de naamloze vennootschap. Verder wordt de aanduiding door middel van de firma opgegeven en wordt enkel nog verwezen naar de "naam" van een vennootschap. Er wordt bijgevolg geen onderscheid meer gemaakt tussen de firmanaam (die vroeger slechts de namen mocht bevatten van de vennoten die persoonlijk aansprakelijk waren) en de bijzondere benaming (die in geen geval de naam van de vennoten mocht bevatten). Elke vennootschap moet derhalve een naam voeren die verschillend is van die van elke andere vennootschap. Zoniet kan zij ertoe worden gedwongen om hem te wijzigen en, indien daartoe grond bestaat, schadevergoeding te betalen. Het zal dus niet meer mogelijk zijn om bij de oprichting van een vennootschap zijn eigen naam te gebruiken indien deze naam reeds door een andere handelsvennootschap gebruikt wordt.

De verplichting voor de persoon die de vennootschap vertegenwoordigt, om onmiddellijk voor of na zijn handtekening de vermelden in welke hoedanigheid hij optreedt, is voortaan uitgebreid tot alle vennootschappen met rechtspersoonlijkheid.

De bestaande ondernemingen hebben drie jaar, te rekenen vanaf 6 februari 2001 dus uiterlijk tot 6 februari 2004, de tijd om hun statuten aan te passen. Zolang dat niet gebeurd is, wordt elk statutair beding dat naar vroegere teksten verwijst, verondersteld te verwijzen naar de huidige teksten op basis van de concordantietabel gevoegd bij de wet van 6 augustus 1999. Na afloop van de periode van 3 jaar kan iedere belanghebbende de ontbinding van de vennootschap voor de rechtbank vorderen. Deze zal desgevallend een termijn kunnen toekennen om de toestand te regulariseren. Voorts overtreedt een vennootschap die haar statuten niet aanpast het Wetboek van vennootschappen zodat de bestuurders en zaakvoerders hoofdelijk aansprakelijk kunnen gesteld worden.

De datum van 6 februari 2004 werd verlengd tot 1 oktober 2005. De regering overweegt om op deze datum een openbare databank op te richten met de gecoördineerde statuten van alle Belgische vennootschappen.

De wet erkent als handelsvennootschap met rechtspersoonlijkheid:

• de vennootschap onder firma (V.O.F.);
• de gewone commanditaire vennootschap (Comm.V);
• de naamloze vennootschap (NV);
• de commanditaire vennootschap op aandelen (Comm.VA);
• de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA);
• de coöperatieve vennootschap, die zowel met beperkte aansprakelijkheid (CVBA), als met onbeperkte aansprakelijkheid (CVOA) kan zijn;
• het economisch samenwerkingsverband (ESV)

De vennootschappen die de rechtsvorm van een handelsvennootschap aannemen, worden beheerst door de overeenkomsten van partijen, door de bijzondere wetten op de koophandel en door het burgerlijk recht.

De rechtspersoonlijkheid wordt verkregen vanaf de dag waarop de bekend te maken uittreksels uit de oprichtingsakte neergelegd worden ter griffie van de rechtbank van koophandel van het gebied waarbinnen de vennootschap haar zetel heeft. Worden deze voorgeschreven formaliteiten niet vervuld, dan heeft (sedert 1 juli 1996) de vennootschap geen rechtspersoonlijkheid en kan zij niet onder toepassing vallen van de vennootschapsbelasting. De vennootschap die daden van koophandel tot doel heeft en noch een vennootschap in oprichting is, noch een tijdelijke vereniging of een vereniging in deelneming, valt dan onder toepassing van de bepalingen van het burgerlijk wetboek.

Bij de vennootschappen met volkomen rechtspersoonlijkheid (zoals de NV, de BVBA en de CVBA) is de vennoot enkel gehouden tot zijn inbreng. Dit betekent dat hij in principe niet kan aangesproken worden om met zijn privé-vermogen de vennootschapsschulden te betalen, m. a. w. de vennoot is beperkt aansprakelijk. Bij vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid (zoals de V.O.F. en de Comm.V.) zijn de vennoten onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk. In bepaalde gevallen geldt de beperkte aansprakelijkheid verbonden aan de volkomen rechtspersoonlijkheid niet. Dit is onder meer zo in de volgende gevallen:

• wanneer de NV of de BVBA binnen de 3 jaar na haar oprichting failliet wordt verklaard en de vennootschap over onvoldoende kapitaal beschikte voor de normale uitoefening van haar activiteit gedurende minstens 2 jaar;
• na faillietverklaring, omwille van bijvoorbeeld vermenging van het vermogen van de vennootschap met het privé-vermogen, onregelmatige boekhouding of miskenning van de vennootschapsstructuren;
• wanneer door opgelopen verliezen het netto-actief gedaald is tot minder dan de helft van het maatschappelijk kapitaal en de algemene vergadering niet tijdig werd bijeengeroepen;
• wegens daden van slecht bestuur;
• door eigen toedoen namelijk doordat men zich persoonlijk borg stelt voor de kredieten die door de vennootschap worden opgenomen of doordat men zich persoonlijk hypothekeert ten behoeve van de vennootschap.

Wanneer de belangen van de vennootschap op ernstige wijze in gevaar dreigen te komen kan de rechtbank van koophandel één of meer deskundigen (accountants of revisoren) aanstellen om de rekeningen van de vennootschappen te controleren en na te gaan welke verrichtingen haar organen hebben gedaan. Het verzoek tot aanstelling van een deskundige kan geformuleerd worden door één enkele vennoot of door een groep vennoten, op voorwaarde dat de vennoot of de groep vennoten ten minste 1% van de stemhoudende effecten heeft of effecten bezit(ten) die ten minste 1.250.000 euro vertegenwoordigt.

Vanaf 1 september 2002 moet, in het geval een rechtspersoon aangewezen wordt tot bestuurder of een leidinggevende functie in een vennootschap bekleedt, een vast vertegenwoordiger aangeduid worden, die belast wordt met die opdracht⁴. Voor deze vaste vertegenwoordiger gelden dezelfde regels van openbaarmaking van zijn bevoegdheden en functies als voor de andere bestuurders, zaakvoerders en leden van het directiecomité.

De personen die de functies van commissaris in een vennootschap hebben uitgeoefend gedurende een tijdperk van twee jaar, kunnen na het einde van hun mandaat van commissaris, noch in de vennootschap die aan hun controle onderworpen is, noch in een daarmee verbonden vennootschap of bij een daarmee verbonden persoon, een mandaat van bestuurder, zaakvoerder of enige andere functie aanvaarden. Het niet-respecteren van deze verbodsbepaling door de commissaris zal strafrechtelijk gesanctioneerd worden met een gevangenisstraf van een maand tot een jaar en/of met een geldboete van 12,50 euro tot 250 euro.

Tevens wordt een einde gemaakt aan de consultancy-opdrachten verricht door de auditeurs die de rekeningen van een onderneming onderzoeken voor zover het totale bedrag van de vergoedingen voor deze diensten hoger ligt dan de bezoldigingen die hem als commissaris werden toegekend. Dit verbod geldt niet als de functie van commissaris door een college wordt uitgeoefend, of indien deze consultancy-opdrachten een gunstig advies gekregen hebben van een onafhankelijk auditcomité opgericht op nationaal niveau of nog als binnen de vennootschap een college van onafhankelijke commissarissen is opgericht.

De minimumkapitalen

lees meer over minimum kapitalen

Vennootschap onder firma

De vennootschap onder firma is een vennootschap die aangegaan wordt tussen hoofdelijk aansprakelijke vennoten en die tot doel heeft, onder een gemeenschappelijke naam, een burgerrechtelijke activiteit of een handelsactiviteit uit te oefenen. Het is een zuivere personenvennootschap wat betekent dat:

• de vennootschap ontbonden wordt door het overlijden van een vennoot;
• de vennoten hun aandeel niet kunnen verkopen of schenken zonder akkoord van de medevennoot;
• alle beslissingen met eenparigheid genomen worden.

De vennoten onder firma zijn hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk voor de verbintenissen van de vennootschap, ook al heeft een enkele vennoot getekend, mits dit gebeurd is onder de gemeenschappelijke naam. Het faillissement van de V.O.F. heeft ook het faillissement van de vennoten tot gevolg. Vennoten kunnen niet persoonlijk worden veroordeeld op grond van verbintenissen van de vennootschap, zolang de vennootschap niet zelf is veroordeeld.

De vennoten van de V.O.F. kunnen volledig vrij hun maatschappelijke benaming kiezen en kunnen een vordering instellen indien een andere vennootschap dezelfde naam zou aannemen of een naam die verwarring kan scheppen. De maatschappelijke zetel van de vennootschap moet nauwkeurig aangeduid worden in de oprichtingsakte.

De regelmatige oprichting van de V.O.F. gebeurt door het opstellen van een onderhandse akte die wordt geregistreerd. Wel moeten alle handelsdocumenten uitgaande van deze vennootschap duidelijk vermelden dat het om een V.O.F. gaat. In dit geval is de V.O.F. fiscaal onderworpen aan de vennootschapsbelasting. Gebeurde er geen regelmatige oprichting - de V.O.F. kan immers bestaan zonder dat iets op papier wordt gezet - dan bestaat de vennootschap voor de fiscus niet en zullen de winsten in naam van de natuurlijke personen belast worden (zie hiervoor 1.1.2. : vanaf 1 juli 1996 geen rechtspersoonlijkheid bij gebreke van neerlegging van de akte op de griffie).

Deze vennootschapsvorm is vooral interessant als samenwerkingsvorm tussen vrije beroepers die deontologisch toch nooit van de beperkte aansprakelijkheid kunnen genieten. De VOF is enkel aan te raden wanneer het ondernemingsrisico beperkt is.

De voornaamste voordelen zijn:

• een onderhandse oprichtingsakte is voldoende (geen notariskosten);
• de aandelen zijn niet overdraagbaar aan derden zodat het familiaal karakter gewaarborgd is;
• beperkte verplichtingen inzake openbaarmaking van stukken;
• er is geen minimumkapitaal vereist;
• de inbreng van de vennoten kan bestaan in arbeid.

De nadelen zijn:

• de hoofdelijke en onbeperkte aansprakelijkheid van alle vennoten;
• de handelsdocumenten moeten vermelden dat het een VOF betreft;
• het faillissement van de VOF kan het faillissement van de vennoten tot gevolg hebben.

Gewone commanditaire vennootschap

De gewone commanditaire vennootschap (Comm.V) is een vennootschap die wordt aangegaan tussen één of meer hoofdelijk aansprakelijke vennoten, beherende vennoten genoemd, en één of meer geldschieters, stille vennoten genoemd. Zij verschilt in dit opzicht van de VOF die enkel hoofdelijke en onbeperkt aansprakelijke vennoten heeft. Het gebruik van de naam van de stille vennoot in de benaming van de vennootschap is niet meer verboden maar heeft een verhoogde geldelijke aansprakelijkheid tot gevolg. De stille vennoot is slechts verbonden tot het bedrag dat hij beloofd heeft in te brengen. Hij mag geen enkele daad van bestuur verrichten, zelfs niet krachtens een volmacht.

De vennoten kunnen niet persoonlijk veroordeeld worden op grond van verbintenissen van de vennootschap zolang de vennootschap zelf niet veroordeeld is. De gewone commanditaire vennootschap mag geen winsten uitkeren zolang er overgedragen verlies is. Nieuw is dat voor de gewone commanditaire vennootschap ook de zetel van de vennootschap nauwkeurig moet aangeduid worden in de statuten.

De Comm.V is niet verplicht een expeditie van de oprichtingsakte neer te leggen en te publiceren. Zij moet enkel een uittreksel uit de oprichtingsakte neerleggen en bekendmaken in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad. De naam van de stille vennoten moet opgenomen worden in de oprichtingsakte maar vermits geen expeditie van de oprichtingsakte dient te worden neergelegd in het vennootschapsdossier, is de anonimiteit van de stille vennoten gewaarborgd.

Voor de dagelijkse voering van een KMO is deze vorm van vennootschap af te raden vanwege de juridische verwikkelingen die men niet steeds in de hand heeft.

De voornaamste voordelen zijn dezelfde als deze van de VOF (zie 1.1.2.1.), maar de stille vennoten in de Comm.V zijn enkel aansprakelijk voor hun inbreng van kapitaal dat recht geeft op deelname in de winst. Hun aandeel in het eventueel verlies blijft eveneens beperkt tot het kapitaal dat zij zelf hebben ingebracht. Ook de nadelen zijn dezelfde als bij de VOF met dit verschil dat de vennoten zich in principe niet openlijk kunnen inlaten met het beheer van de vennootschap. Doen zij dit wel, dan worden zij onbeperkt aansprakelijk. Verder mag de Comm.V geen winst uitkeren zolang er overgedragen verlies is.

Naamloze vennootschap

Vanaf 1 september 2002 worden ten gevolge van de financiële schandalen die zich de laatste tijd hebben voorgedaan, enkele wijzigingen doorgevoerd, die kaderen in de versterking van de verbintenissen van de bestuurders en commissarissen⁸ .

In de NV kan de raad van bestuur in zijn midden en onder zijn aansprakelijkheid één of meer adviserende comités oprichten. Voor de genoteerde vennootschappen moeten de beslissingen met betrekking tot de groep voorafgaandelijk onderworpen worden aan de beoordeling van een comité van drie onafhankelijke bestuurders. Dit comité kan bijgestaan worden door onafhankelijke experts, bezoldigd door de vennootschap. Deze procedure is niet van toepassing op de gebruikelijke beslissingen en verrichtingen die hebben plaatsgevonden onder de voorwaarden en tegen de zekerheden die op de markt gewoonlijk gelden voor soortgelijke verrichtingen of voor de beslissingen en verrichtingen die minder dan één procent van het netto-actief van de vennootschap vertegenwoordigen, zoals dat blijkt uit de geconsolideerde jaarrekening.

De statuten kunnen de raad van bestuur toestaan zijn bestuursbevoegdheden over te dragen aan een directiecomité, zonder dat deze overdracht betrekking kan hebben op het algemeen beleid van de vennootschap of op alle handelingen die op grond van andere bepalingen van de wet aan de raad van bestuur zijn voorbehouden. De aansprakelijkheid van de leden van het directiecomité wordt gelijkgesteld met die van bestuurders. De raad van bestuur blijft wel belast met het toezicht op het directiecomité. Daarom kunnen bestuurders niet louter de delegatie van bevoegdheden inroepen om zich tegen een aansprakelijkheidsvordering te verweren. De delegatie kan wel als feitelijk element bij de toerekening van fouten een belangrijke verzachting vormen voor de strafrechtelijke en burgerrechtelijke aansprakelijkheid van bestuurders.

Vennootschappen die nu al een bestuursorgaan hebben met de naam directiecomité, moeten zich vóór 22 augustus 2003 naar deze bepalingen schikken.

De aansprakelijkheid van de bestuurders wordt uitgebreid tot het financieel nadeel dat door de vennootschap of door derden wordt geleden ten gevolge van onjuiste beslissingen ten voordele van een vennootschap van de groep.

De regels in verband met het deelnemen aan de stemming in de genoteerde vennootschappen zijn gewijzigd voor zover de statuten van de vennootschap de voorafgaandelijke registratie voorzien voor de deelname aan de algemene vergadering.

De naamloze vennootschap is de vennootschap waarin minstens twee aandeelhouders bereid zijn kapitaal in de onderneming te investeren. In België wordt de NV gekozen als vennootschapsvorm voor grote ondernemingen en voor KMO's omdat in deze vennootschapsvorm aandelen aan toonder uitgegeven kunnen worden en deze aandelen vrij overdraagbaar zijn. De naamkeuze voor de NV is vrij, ook een firmanaam is mogelijk.

De vennootschapwet, die op 6 februari 2001 is in werking getreden, bevestigt uitdrukkelijk dat rechtspersonen een mandaat van bestuurder kunnen uitoefenen. De bestuurders zijn nu ook aansprakelijk voor de overtredingen van de bepalingen van het burgerlijk wetboek en van de regels inzake de geconsolideerde jaarrekening die vervat zijn in het wetboek van vennootschappen. De obligatiehouders hebben het recht de algemene vergadering met een raadgevende stem bij te wonen. Zoals voor de BVBA's, is de bijeenroepingtermijn nu vijftien dagen en de bestuurders hebben het recht geen antwoord te geven op vragen die hen door de aandeelhouders met betrekking tot hun verslag gesteld worden, als dit antwoord van die aard is dat het ernstig nadeel zou berokkenen aan het vennootschapsbelang. Er wordt een bijzondere algemene vergadering gecreëerd die specifieke bevoegdheden heeft in geval een openbaar bod tot verwerving zeer binnenkort uitgebracht wordt of reeds uitgebracht is. Zoals voor de BVBA's wordt ook het verbod opgeheven om wezenlijke elementen van de vennootschappen te veranderen.

In tegenstelling met de personenvennootschappen (V.O.F., BVBA...) speelt de persoon van de aandeelhouder in principe geen overwegende rol. De naamloze vennootschap mag niet met de naam van enig vennoot worden aangeduid maar wel door een gekozen benaming. In de praktijk is het vooral van belang geen naam te kiezen die reeds bestaat. Bij de oprichting van een naamloze vennootschap moeten onder meer volgende voorwaarden vervuld zijn:

• er moeten tenminste 2 vennoten zijn, dit kunnen echtgenoten zijn indien het vennootschapscontract niet strijdig is met hun huwelijksstelsel;
• het kapitaal moet volledig geplaatst (onderschreven) zijn en mag niet minder dan 61.500 EUR bedragen. Vanaf de oprichting moet het kapitaal ten belope van 61.500 EUR volstort zijn; ingeval van latere kapitaalverhoging is geen nieuwe notariële akte vereist indien in de statuten een clausule werd ingelast die een hoger toegestaan kapitaal vermeldt. vanaf 01/01/2002 bedraagt het minimumkapitaal van de NV 61.500 EUR. Daarenboven moet op elk aandeel dat een inbreng in geld vertegenwoordigt één vierde worden volgestort. De aandelen die inbrengen in natura vertegenwoordigen, moeten volgestort zijn binnen een termijn van 5 jaar na de oprichting van de vennootschap;

in principe blijft het aantal bestuurders van een NV vastgesteld op drie. Wanneer er echter slechts twee oprichters zijn, of er maar twee aandeelhouders meer zijn, mag de samenstelling van de raad van bestuur worden beperkt tot twee leden. Dit kan tot aan de gewone volgende algemene vergadering na de vaststelling dat er meer dan twee aandeelhouders bestaan;

op ieder aandeel dat overeenstemt met inbreng in geld en op ieder aandeel dat geheel of ten dele overeenstemt met inbreng in natura, moet één vierde worden gestort. Inbreng in natura moet bestaan uit vermogensbestanddelen die naar economische maatstaven kunnen worden gewaardeerd met uitsluiting van verplichtingen tot het verrichten van werk of diensten. Inbreng in natura moet volstort zijn binnen een termijn van 5 jaar na de oprichting, voor zover de inbreng deelbaar is, zoniet is onmiddellijke volstorting vereist. Bij inbreng in natura moet er een verslag worden opgemaakt door de oprichters;

de vennootschap mag geen eigen aandelen nemen, noch zelf, noch door een persoon die in eigen naam, maar voor rekening van de vennootschap handelt. Is dit laatste het geval, dan wordt deze persoon geacht aandelen voor eigen rekening te hebben genomen. Vanaf 1 juli 1996 is deze bepaling niet van toepassing op de inschrijving op aandelen van een vennootschap door een dochtervennootschap die in haar hoedanigheid van professionele effectenhandelaar, een beursvennootschap of een kredietinstelling is wet van 13 april 1995 - BS van 17 juni 1995);

• de vennootschap moet worden opgericht, op straffe van nietigheid, bij authentieke akte waarin wordt vastgesteld dat aan de vereiste voorwaarden is voldaan;
• voor de oprichting van de vennootschap moeten de oprichters een financieel plan (zie 1.1.7.) opstellen waaruit moet blijken dat de vennootschap over voldoende middelen beschikt om zijn verbintenissen gedurende de twee jaren die volgen op de oprichting, na te leven. Dit moet overhandigd worden aan de notaris en wordt door hem bewaard. Dit financieel plan wordt in principe niet openbaar gemaakt. Het kan wel aan de rechtbank overgemaakt worden wanneer zich een faillissement voordoet binnen drie jaar na oprichting. Hoe dit financieel plan er concreet moet uitzien is niet wettelijk bepaald. Het is vormvrij maar moet minstens twee kalenderjaren bestrijken;
• in de naamloze vennootschap kunnen de minderheidsaandeelhouders (of één enkele aandeelhouder) voor rekening van de vennootschap een vordering instellen tegen de bestuurders. Daartoe moeten zij ten minste 1% van de stemhoudende effecten bezitten of effecten bezitten ter waarde van ten minste 1.250.000 EUR;
• naast het register van effecten dient de NV thans ook een register van de warrants bij te houden.

In principe zijn de aandelen van een NV vrij overdraagbaar, maar deze overdraagbaarheid kan beperkt worden door middel van goedkeurings- of verkoopclausules of onvervreemdbaarheidsclausules, zonder dat het recht van overdracht volledig mag ontnomen worden. Een goedkeuringsclausule onderwerpt de overdracht van aandelen aan de goed- of afkeuring van een orgaan van de vennootschap, meestal het bestuur. De verkoopclausule verleent aan houders van aandelen het recht van overname van aandelen bij voorkeur op derden in evenredigheid met het aantal dat ieder van hen bezit. De aandeelhouder die zijn aandelen wenst over te dragen moet deze bij voorrang aanbieden aan zijn mede-aandeelhouders. De onvervreemdbaarheidsclausule moet beperkt zijn in de tijd en moet verantwoord zijn in het belang van de vennootschap.

De NV dient boekhoudkundige en administratieve verplichtingen na te leven.

De naamloze vennootschap kan worden opgericht bij één of meer authentieke akten of ook door middel van openbare inschrijvingen. De duur van de vennootschap is onbepaald tenzij anders overeengekomen.

Een naamloze vennootschap wordt geacht beroep te doen of gedaan te hebben op het spaarwezen wanneer zij een publiek beroep gedaan heeft op het spaarwezen in België of in het buitenland via een openbaar aanbod tot inschrijving, een openbaar aanbod tot verkoop, een openbaar aanbod tot omruiling of via de opneming in de notering van een effectenbeurs van obligaties of effecten die al dan niet het kapitaal vertegenwoordigen en al dan niet stemrecht verlenen, alsook van effecten die recht geven op inschrijving of verwerving van dergelijke effecten of op omzetting in dergelijke effecten. Indien zij een eerste maal publiek beroep doet op het spaarwezen moet zij haar statuten wijzigen om deze aan te passen aan de wettelijke en verordeningsbepalingen die gelden voor dergelijke naamloze vennootschappen die een publiek beroep doen of hebben gedaan op het spaarwezen. Daarenboven moet zij zich inschrijven bij de Commissie voor het Bank- en Financiewezen (vanaf 1 januari 2004 is dit de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantie

De naamloze vennootschap is de vennootschap die het vaakst wordt gebruikt als controle-instrument. De portefeuillemaatschappijen hebben overigens allemaal de vorm van een NV aangenomen.

De voornaamste voordelen van de NV zijn dat alle vennoten slechts aansprakelijk zijn ten belope van hun inbreng en dat de aandelen aan toonder zijn en in principe vrij overdraagbaar zijn. De overdracht van de aandelen kan in de statuten wel beperkt worden. Er kunnen winstbewijzen worden uitgegeven. De nadelen zijn dat voor de oprichting een notariële akte vereist is, er minder waarborg is voor het behoud van het familiaal karakter van de vennootschap, de besluitvorming zwaar is en de boekhoudkundige verplichtingen zwaar zijn. Bovendien is een hoog startkapitaal vereist.

Commanditaire vennootschap op aandelen (Comm.VA)

Deze vennootschapsvorm, die nog niet zo lang geleden gedoemd was om te verdwijnen, heeft een in aandelen verdeeld kapitaal en werkt als een NV. Thans beleeft de CVA een tweede jeugd als vennootschapsvorm voor patrimoniumvennootschappen en in het kader van successieplanningen. Men kan de ouders als statutair zaakvoerder benoemen, waarna zij op één aandeel na hun hele vermogen bij handgift aan de kinderen wegschenken en toch het vermogen blijven beheren.

Ingevolge de wet van 7 mei 1999 of het nieuwe Wetboek van Vennootschappen krijgt de commanditaire vennootschap op aandelen een officiële wettelijke afkorting: de Comm.VA. De Comm.VA is een vennootschap die wordt aangegaan tussen één of meer hoofdelijk aansprakelijke vennoten en één of meer vennoten die slechts een bepaalde inbreng verbinden. De definitie is niet nieuw, maar de officiële aanduiding van de eerste categorie vennoten als beherende vennoten (gecommanditeerde vennoten) en van de tweede categorie als stille vennoten (commanditaire vennoten), is dat wel. In de praktijk zijn de gecommanditeerde vennoten ook steeds zaakvoerder van de vennootschap. Aan de stille vennoten worden in ruil voor hun inbreng aandelen aan toonder toegekend. In de nieuwe regeling is voor de Comm.VA elke benaming mogelijk, zolang die maar geen verwarring schept. Alhoewel het gebruik van de naam van de stille vennoot in de naam van de vennootschap in de toekomst niet meer verboden is, blijft het gebruik ervan strafbaar met een verhoogde geldelijke aansprakelijkheid. Het wetboek voorziet expliciet in de mogelijkheid om een vordering in te stellen als een vennootschap een benaming kiest die dezelfde is of verwarring kan scheppen met die van de bestaande vennootschap.

De Comm.VA gelijkt op de gewone commanditaire vennootschap omdat zij stille en actieve vennoten heeft, maar verschilt ervan omdat zoals in de NV, de aandelen aan toonder kunnen zijn.

De zaakvoerders van de Comm.VA moeten vennoten zijn. Zij moeten in de akte van oprichting worden aangewezen en aansprakelijk zijn als oprichters van de vennootschap. De stille vennoot die voor de firma tekent anders dan bij volmacht, wordt ten aanzien van derden aansprakelijk voor de verbintenissen van de vennootschap. Hetzelfde geldt voor de stille vennoot wiens naam in de firma voorkomt.

De vennootschap moet opgericht worden bij notariële akte en zij moet voldoen aan alle boekhoudkundige verplichtingen inzake publicatie.

Opmerking: beherende vennoten kunnen niet persoonlijk worden veroordeeld op grond van verbintenissen van de vennootschap zolang de vennootschap niet zelf is veroordeeld.

Verder kunnen nog de volgende belangrijke kenmerken van de Comm.VA opgesomd worden:

• de Comm.VA bestaat uit minstens twee aandeelhouders waarvan er minstens één beherende (gecommanditeerde) en één stille (commanditaire) vennoot moet zijn;
• in een Comm.VA moeten de venno(o)t(en)-zaakvoerder(s) in de akte van oprichting worden aangewezen; zij zijn steeds aansprakelijk als oprichters van de vennootschap;
• de aansprakelijkheid van de stille (commanditaire) vennoten is beperkt tot hun inbreng, maar de beherende (gecommanditeerde) vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap;
• de bestuurder of zaakvoerder kan een rechtspersoon zijn;
• de zaakvoerders zijn steeds hoofdelijk verbonden vennoten;
• voor een statutenwijziging is steeds de instemming van de zaakvoerders vereist (vetorecht);
• de zaakvoerder van een CVA heeft ook een vetorecht tegen alle handelingen die de belangen van de vennootschap ten opzichte van derden betreffen (dit wil zeggen alle handelingen die het onderpand van de vennootschap ten aanzien van derden kunnen verminderen zoals dividenduitkeringen);
• de Comm.VA eindigt door de dood van de zaakvoerder, tenzij in de statuten anders is bepaald. Meestal wordt statutair een opvolger aangeduid;
• de CVA kan aandelen aan toonder uitgeven;
• de aandelen zijn vrij verhandelbaar.

vanaf 01/01/2002 geldt voor de Comm.VA een minimumkapitaal van 61.500 EUR

De voordelen van de Comm.VA zijn dat de stille vennoten (zoals in de gewone commanditaire vennootschap) enkel aansprakelijk zijn ten belope van hun inbreng en dat de aandelen aan toonder kunnen zijn en dus vrij overdraagbaar. Deze vennootschapsvorm is dan ook zeer geschikt voor de opvolging.

De nadelen zijn evenwel dat de actieve vennoten (zoals bij de gewone commanditaire vennootschap) hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk zijn voor alle schulden van de vennootschap en dat voor de oprichting een notariële akte vereist is. Verder moet de Comm.VA voldoen aan alle boekhoudkundige verplichtingen inzake publicatie enz. en moet zij een dubbele boekhouding voeren. Tenslotte is een hoog startkapitaal vereist.

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA) en de eenpersoons-BVBA (EBVBA)

In de BVBA kunnen vanaf 01/09/2002, de besluiten die tot de bevoegdheid van de algemene vergadering behoren, schriftelijk worden genomen, met uitzondering van die welke bij authentieke akte moeten worden verleden.

Ook werd het verbod voor rechtspersonen om een mandaat van zaakvoerder op te nemen in een BVBA, afgeschaft (artikel 255 W.Venn). De beheerder van een BVBA moet niet noodzakelijk meer een natuurlijk persoon zijn. Het kan ook een andere vennootschap zijn (NV die beheerder wordt van een BVBA) op voorwaarde dat een permanent vertegenwoordiger aangeduid wordt (vennoot, beheerder, loontrekkende van deze vennootschap).

Vanaf 2005 is het ingevolge de programmawet van 27 december 2004^{, niet meer nodig zijn om de aandeelhouders van BVBA's en van vennootschappen met aandelen op naam, bijeen te roepen voor de aandeelhoudersvergadering met een aangetekende brief. Voortaan zal een eenvoudige uitnodiging via e-mail, fax of een gewone brief, volstaan.}

De besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (de vroegere PVBA) is de vennootschap opgericht door één of meer personen die slechts hun inbreng verbinden en waarin de rechten van de vennoten slechts onder bepaalde voorwaarden kunnen worden overgedragen. Zij wordt aangeduid met een bijzondere naam of door vermelding van het doel van de onderneming; zij kan ook een naam hebben die de naam van één of meer vennoten bevat. De naam is in beginsel vrij maar moet voldoende verschillen van die van elke andere vennootschap, zoniet kan elke belanghebbende deze doen wijzigen en eventueel schadevergoeding eisen.

Om een BVBA op te richten zijn in principe twee oprichters nodig (behalve voor de eenpersoons BVBA -zie verder). De oprichters of vennoten mogen ook echtgenoten zijn:

• indien zij gehuwd zijn met scheiding van goederen;
• of indien zij elk eigen goederen inbrengen;
• of indien zij goederen van de huwelijksgemeenschap inbrengen doch beiden in de vennootschap een beroepswerkzaamheid uitoefenen;
• of indien zij beiden beroepsgoederen inbrengen.

De BVBA bestaat in principe voor onbeperkte duur maar de statuten kunnen de duur van de vennootschap beperken.

Om een BVBA op te richten leggen de oprichters eerst de statuten vast in een oprichtingsakte. Deze statuten worden later door de notaris opgenomen in een authentieke akte. De vennootschapsakte moet een aantal gegevens vermelden betreffende:

• de rechtsvorm, de naam, de zetel, het doel en de duur van de vennootschap;
• de identiteit van de vennoten en oprichters;
• het bedrag van het maatschappelijk kapitaal, het gestorte bedrag en het toegestane kapitaal;
• de samenstelling van het maatschappelijk kapitaal;
• het begin en het einde van het boekjaar;
• het aanleggen van reserves, de verdeling van de winst en van het saldo na vereffening;
• de personen die gemachtigd zijn om de vennootschap te besturen en te verbinden;
• de aanwijzing van commissarissen;
• de dag en het uur van de jaarvergadering;
• het aantal en de nominale waarden van de aandelen en de voorwaarden inzake overdrachtbeperking;
• bepalingen in verband met elke inbreng in natura;
• de oorzaak en de omvang van de bijzondere voordelen voor elke oprichter;
• het totale bedrag van alle oprichtingskosten ten laste van de vennootschap;
• de instelling waarbij de in geld gestorte inbreng is gedeponeerd;
• de overdrachten onder bezwarende titel gedurende de 5 voorgaande jaren van ingebrachte onroerende goederen;
• de hypothecaire lasten of pandrechten op de ingebrachte goederen;
• de voorwaarden waaronder ingebrachte optierechten kunnen uitgeoefend worden.

De gegevens moeten tevens bekendgemaakt worden bij uittreksels die, binnen de 15 dagen na de dagtekening van de definitieve akte, neergelegd worden op de griffie van de rechtbank van koophandel. Eveneens binnen 15 dagen na de neerlegging moet het uittreksel van de oprichtingsakte bekendgemaakt worden in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad.

De oprichters zijn hoofdelijk aansprakelijk:

• voor het gedeelte van het kapitaal waarop niet geldig is ingeschreven en voor het verschil tussen het vereiste minimumkapitaal en het geplaatste bedrag;
• tot werkelijke storting van ten minste 1/5 van de aandelen waarop in geld in ingeschreven en tot de gehele storting van de aandelen die inbrengen in natura vertegenwoordigen;
• tot werkelijke storting van het kapitaal waarvoor zij van rechtswege als inschrijvers worden beschouwd;
• tot vergoeding van de schade die het onmiddellijk gevolg is van de nietigheid van de vennootschap (omdat er geen identificatiegegevens zijn , geen authentieke akte of een doel dat strijdig is met de openbare orde of nog een onvoldoend aantal oprichters), van het ontbreken of de onjuistheid van de gegevens, wegens kennelijke overwaardering van de inbrengen in natura of naamverwarring;
• voor de verbintenissen van de vennootschap in geval van faillissement uitgesproken binnen de drie jaar na de oprichting of indien het kapitaal bij de oprichting kennelijk ontoereikend was;
• tot nakoming van de verbintenissen die zij voor derden aangegaan hebben.

Vanaf 1 januari 2002 geldt voor de BVBA een minimumkapitaal van 18.550 EUR

Op ieder aandeel waarop in geld is ingeschreven moet tenminste één vijfde volgestort zijn en de aandelen die inbrengen in natura vertegenwoordigen moeten volledig zijn volgestort. Volgestort kapitaal is het kapitaal dat de aandeelhouders effectief op de rekening van de BVBA storten of de waarde van de goederen die ze werkelijk inbrengen. Van het kapitaal in zijn geheel moet ten minste 6.200 EUR werkelijk gestort zijn. Een lening van de vennootschap bij de oprichters is geen volstorting.

Heel wat bepalingen die op de naamloze vennootschap van toepassing zijn, in het bijzonder deze met betrekking tot het financieel plan (zie 1.1.7.) , gelden ook voor de besloten vennootschap. In geval van verhoging van het kapitaal zijn de zaakvoerders hoofdelijk gehouden tot volstorting van de eigen aandelen. Met deze wijziging wordt de aansprakelijkheidsregeling die momenteel reeds geldt voor de naamloze vennootschappen, uitgebreid tot de BVBA's. Gelet echter op haar specifiek karakter kent deze toch in bepaalde gevallen, o.a. de overdracht van aandelen, een bijzondere regeling. De wetgever heeft de inhoud van het financieel plan niet bepaald. In elk geval moet bij de opstelling van het financieel plan nauwkeurig te werk gegaan worden daar de toekomstige perspectieven van de onderneming ervan afhangen. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de bijzondere verantwoordelijkheid van de oprichters van een BVBA in geval van faillissement. Wanneer het maatschappelijk kapitaal "kennelijk ontoereikend" is, zijn de stichters verantwoordelijk en zijn ze solidair gehouden tot nakoming van de verbintenissen van de onderneming, in de mate door de rechter bepaald. De rechtspraak neemt aan dat er sprake is van een kennelijk ontoereikend karkater van het kapitaal wanneer er sprake is van een foutieve vooruitziendheid, en dat bij deze beoordeling het begrip kapitaal niet in haar enge vennootschapsrechtelijke betekenis mag begrepen worden. Zij zijn niet verantwoordelijk indien de middelen beschikbaar gesteld bij de oprichting van de onderneming, voldoende waren.

De BVBA heeft een uitgesproken besloten familiaal karakter wat betekent dat de overdracht van aandelen aan strikte regels gebonden is om te vermijden dat aandelen van een BVBA zonder de instemming van de medevennoten in vreemde handen zouden vallen. Tussen partijen geschiedt de overdracht volgens de gewone burgerrechtelijke regels wat betekent dat het volstaat dat de partijen akkoord zijn over de prijs en het voorwerp. Een geschrift is niet vereist, tenzij het een schenking betreft. Voorafgaandelijk moet de toestemming (zonder vormvereisten) van de medevennoten worden gevraagd. Zonder deze toestemming kan elke belanghebbende steeds de vernietiging van de overdracht eisen. Een rechtsgeldige overdracht van aandelen is maar tegenwerpelijk aan derden en aan de vennootschap als er een regelmatige inschrijving gebeurd is in het vennootschapsregister.

Nieuw is vooral dat de obligatiehouders het recht hebben de algemene vergadering met een raadgevende stem bij te wonen. Het wetboek legt de verplichting op een aanwezigheidslijst bij te houden en de termijn om de algemene vergadering bijeen te roepen bedraagt niet langer acht maar vijftien dagen. Het wetboek bepaalt uitdrukkelijk dat de zaakvoerders het recht hebben te weigeren informatie te verstrekken, als zij dat kunnen rechtvaardigen door de inachtneming van het vennootschapsbelang, gedefinieerd als het belang van de vennootschap, haar vennoten en haar personeel. Het wetboek heft het verbod op dat nu, behoudens andersluidende statutaire bepalingen, voor de algemene vergadering bestaat om wezenlijke elementen van de vennootschappen, zoals bijvoorbeeld de vorm, te veranderen.

De BVBA mag nu ook aandelen en effecten uitgeven. Deze effecten zijn op naam en dienen een volgnummer te dragen.

De éénpersoons-BVBA blijft een klassieke BVBA waarvan alle aandelen in één hand gebundeld zijn. Het doel van de éénpersoons-BVBA kan commercieel of civiel gericht zijn. In het laatste geval, is de éénpersoons-BVBA vooral bedoeld voor de beoefenaars van vrije beroepen, die zich evenwel ook moeten schikken naar de voorschriften van de diverse beroepsverenigingen. Deze zijn namelijk uitsluitend bevoegd om de deontologische regels vast te leggen

De éénpersoons-BVBA volgt volledig de wetgeving van de BVBA met uitzondering van de volgende punten:

• zij kan opgericht worden door één natuurlijke persoon;
• de beperkte aansprakelijkheid geldt slechts voor de eerste éénpersoons-BVBA die hij opricht, tenzij een volgende hem door erfenis toekomt;
• de zaakvoerder die tevens enige vennoot is, moet voor beslissingen met tegenstrijdigheid van belangen een verantwoordend verslag opstellen, dat met de jaarrekening wordt neergelegd;
• de vennoot houdt een register met de beslissingen die hij als "algemene vergadering" neemt;
• bij overlijden van de vennoot worden de rechten van de aandelen uitgeoefend door de erfgenamen, de legatarissen of de vruchtgebruiker.

Sinds 2 augustus 2004 bedraagt het vereiste kapitaal dat minimaal volstort moet worden in een EBVBA, 12.400 euro. De EBVBA's die op het tijdstip van de inwerkingtreding van deze wet bestonden, moeten hun kapitaal ten belope van ten minste 12.400 euro volstorten, binnen één jaar vanaf de inwerkingtreding, zijnde 2 augustus 2004. Doen ze dit niet, dan wordt de enige vennoot geacht hoofdelijk borg te staan voor alle verbintenissen van de vennootschap tot de ontbinding van de vennootschap wordt bekendgemaakt of tot het kapitaal werkelijk ten belope van 12.400 euro wordt gestort. Op 2 augustus 2005 is termijn van 1 jaar dus verstreken.

De éénpersoons-BVBA kan enkele bepalingen van de BVBA niet toepassen:

• de enige vennoot kan noch het stemrecht van zijn aandelen, noch zijn voorrechten als vennoot in het algemeen, overdragen op de algemene vergadering;
• zolang de vennootschap slechts één vennoot telt, zijn de regels in verband met het voorkeursrecht van inschrijving op aandelen bij kapitaalverhoging, niet toepasselijk.

Er weze benadrukt dat de vennoot één of meer zaakvoerders kan aanduiden en dat hij onder meer een aandelenregister moet bijhouden.

Een rechtspersoon die een éénpersoons-BVBA zou oprichten is solidair aansprakelijk voor alle verbintenissen van deze éénpersoons-BVBA.

Het succes van deze vennootschapsvorm ligt in het feit dat de éénpersoons-BVBA de voordelen van een éénmansbedrijf verenigt met enkele voordelen, die eigen zijn aan de vennootschappen. Zo wordt het bedrijfsvermogen gescheiden van het privé-vermogen en zijn alle vennoten slechts aansprakelijk ten belope van hun inbreng. Door de oprichting van een éénpersoons-BVBA, ontwijkt men ook de progressiviteit die bij de belastingheffing op de inkomsten van natuurlijke personen toepasselijk is. Daarenboven zijn de aandelen slechts onder zeer strikte voorwaarden overdraagbaar aan derden zodat het familiaal karakter van de (E)BVBA gewaarborgd is. Wel is voor de oprichting van de (E)BVBA een notariële akte vereist en gelden zware boekhoudkundige en administratieve bepalingen.

Herhaald het verleden zich met " hou jij ze dom, zal ik ze arm houden" ?
Gaan we daar terug naartoe?
De staat is de KLOEKMOEDER , dat niet wil dat haar eigen jongen op eigen benen staan

lees meer

privatisering tegengaan  brepoels-doctrine  sociaal vangnet  erik stuer management es-m   www.ercaworld.com